Dostępność cyfrowa co to jest i dlaczego ma znaczenie

Na świecie żyje około 1,3 miliarda osób z niepełnosprawnościami, to aż 1 na 6 osób. Warto jednak pamiętać, że sami często doświadczamy tzw. sytuacyjnej niedostępności, która wpływa na korzystanie przez nasz usług i czy produktów. Pewnie znasz taką sytuację jesteś w hałaśliwym otoczeniu, oglądasz film, brak napisów staje się realną barierą. Jesteś na stronie urzędu, masz do wypełnienia formularz z bardzo dużą ilością pól, które mają słabo widoczny tekst, brak informacji pomocniczych, struktura formularza jest nieintuicyjna, nie możesz poruszać się klawiaturą. Czujesz zagubienie, stres, że coś pójdzie nie tak. Dla niektórych użytkowników to drobna niedogodność, dla innych - bariera nie do przejścia.

Dostępność dotyczy każdego użytkownika, w tym także nas samych.

WCAG co to jest?

WCAG to skrót od ang. Web Content Accessibility Guidelines, czyli zestaw wytycznych jak tworzyć strony internetowe i aplikacje zapewniających ich dostępność jak dla najszerszej grupy odbiorców, w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami.

WCAG 2.1 (z 2018 r) to obecnie jeden z najczęściej stosowanych standardów dostępności. WCAG 2.2 (z 2023 r.) wprowadza kolejne 9 nowych kryteriów sukcesu.

Obecnie tworzy się najnowsza wersja WCAG 3.0, która ma obejmować także aplikacje mobilne, systemy IoT, dokumenty elektroniczne i inne formy interfejsów użytkownika. Wszystkie wytyczne i rekomendacje pogrupowane zostały w cztery podstawowe zasady: postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i solidność. Każda z tych zasad zawiera wytyczne, dla których przygotowane zostały kryteria sukcesu, określające spełnienie danej wytycznej na danym poziomie A, AA, AAA.

Wytyczne określają konkretne wymagania, które należy spełnić, aby użytkownik mógł widzieć treść przy odpowiednim kontraście, poruszać się za pomocą klawiatury, korzystać z technologii asystujących (np. czytników ekranu), rozumieć prezentowane informacje oraz łatwo przyswajać treści - w tym także dokumenty. W praktyce proces zapewniania dostępności dokumentów można dodatkowo wspierać narzędziami opartymi na AI, takimi jak np. Aidapta, które pomagają automatycznie dostosować dokumenty cyfrowe do obowiązujących standardów.

Zgodność z zasadami WCAG na konkretnych poziomach, oznacza, że produkt jest dostępny dla większości osób.

Dlaczego musimy dbać o dostępność?

Od 28 czerwca 2025 roku w Polsce obowiązuje tzw. „Polski Akt o Dostępności”, czyli ustawa z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (dalej jako: „Ustawa” lub „Polski Akt o Dostępności”). Obecnie przepisy dotyczące dostępności obejmują nie tylko instytucje publiczne, ale także firmy oraz oferowane przez nie produkty i usługi.

Oznacza to, że obowiązek zapewnienia dostępności dotyczy m.in.:

• bankowości,
• e-handlu, transportu,
• usług telekomunikacyjnych,
• stron internetowych i aplikacji mobilnych.

Dostępność dotyczy również fizycznych produktów:

• urządzeń elektronicznych,
• terminali płatniczych,
• czytników e-booków,
• komputerów i smartfonów,
• sprzętu do komunikacji elektronicznej.

Jak wdrożyć dostępność?

Wiele zespołów produktowych myśli o dostępności dopiero na końcu projektu. To zdecydowanie za późno. Dostępność powinna być uwzględniona już na etapie planowania produktu i nowych funkcjonalności. Jest to proces, który wymaga planu, czasu, wiedzy i zasobów. W trakcie tworzenia produktu musimy brać pod uwagę konkretne wytyczne, które dotyczą naszego produktu np.banki muszą spełnić kryteria na poziomie AA. Wiele osób mylnie myśli, że dostępność to tylko kod.

Jest to proces, który obejmuje wiele ról w zespole projektowym:

• Project Manager, Scrum Master, Team Lead, Analityk. Tworzą kryteria sukcesu dla projektu.

• UX designer, UI designer, UX Researcher, UX writer. Projektują i badają doświadczenia użytkownika, od interakcji i komponentów po treści i użyteczność rozwiązań.

• Front-End i Back-End Development. Odpowiadają za wdrożenie i działanie całej architektury systemu, zarówno warstwy widocznej dla użytkownika, jak i zaplecza technicznego.

• QA testerzy. Testują produkt (manualnie i automatycznie), dbając o jego jakość i zgodność z wymaganiami.

Każda z tych ról ma znaczenie dla końcowego produktu i odpowiada za odmienny zakres działań.

Dlaczego warto znać zasady dostępności?

Dla firmy:

Znajomość dostępności cyfrowej przynosi realne korzyści, pozwala:

• tworzyć intuicyjne produkty,
• ograniczać błędy na etapie utrzymania,
• zwiększać konkurencyjność na rynku,
• budować pozytywny wizerunek firmy.

Trzeba również pamiętać, że wdrożenie dostępności już na etapie tworzenia nowych produktów i funkcjonalności jest znacznie tańsze niż późniejsze wprowadzanie poprawek.

Dla Ciebie:

• poszerzenie kompetencji,
• większa wartość na rynku pracy,
• możliwość pracy przy ciekawszych, ambitnych projektach,
• szansa na specjalizację w rosnącym obszarze,
• mniejsze ryzyko popełniania kosztownych błędów projektowych,

Jak zacząć?

Dobrym początkiem są szkolenia: pozwalają uporządkować wiedzę i szybko zrozumieć, czym w praktyce jest dostępność cyfrowa oraz jakie korzyści przynosi organizacji i użytkownikom. To także najprostszy sposób, by zdobyć konkretne umiejętności i narzędzia potrzebne do wdrażania standardów dostępności w codziennej pracy.

1. Szkolenie: Podstawy dostępności cyfrowej

• wprowadza w tworzenie dostępnych stron, dokumentów i multimediów (WCAG 2.1 i 2.2),
• uczy podstaw oceny i wdrażania dostępności.

2. Szkolenie: Dostępność cyfrowa i standard WCAG

• skupia się na praktycznym wdrażaniu dostępności (strony, aplikacje, dokumenty),
• obejmuje wymagania prawne, techniczne oraz narzędzia audytu

Dostępność cyfrowa to nie trend ani chwilowy zachwyt, to jest standard,prawo, które dotyczy większości produktów i usług. Wytyczne WCAG wspierają, dają kierunek nie są przeszkodą ani też wiedzą tajemną, to zasady tworzone przez ludzi z myślą o ludziach - a o to w tym wszystkim chodzi.